Mandat z Niemiec: pisma, terminy i przedawnienie

Z Niemiec przychodzą do Polski trzy różne pisma i to, co z nimi zrobić, zależy od tego, które trzymasz w ręce. Formularz wysłuchania nie jest jeszcze karą, formularz dla świadka dotyczy kogoś, kogo organ nie traktuje jako sprawcy, a decyzja o karze uruchamia dwutygodniowy termin na sprzeciw. Pomyłka między nimi kosztuje więcej niż sama kwota.

Poniżej zebraliśmy to, co wynika z niemieckiej ustawy o wykroczeniach (OWiG) i ustawy o ruchu drogowym (StVG): czym różnią się pisma, ile masz czasu, kiedy sprawa się przedawnia i co grozi poza grzywną. Przepisy sprawdziliśmy w urzędowym serwisie gesetze-im-internet.de 30 września 2026 roku.

Najważniejsze terminy i kwoty:

• Upomnienie z opłatą (Verwarnungsgeld) wynosi od 5 do 55 euro, działa tylko za Twoją zgodą i nie obejmuje kosztów (§ 56 OWiG).
• Od decyzji o karze (Bußgeldbescheid) sprzeciw (Einspruch) przysługuje w ciągu 2 tygodni od doręczenia (§ 67 OWiG).
• Ściganie typowego wykroczenia drogowego przedawnia się po 6 miesiącach (§ 26 ust. 3 StVG), ale bieg terminu przerywają czynności organu, w tym pierwsze pismo do Ciebie (§ 33 OWiG).
• Zakaz prowadzenia (Fahrverbot) trwa od miesiąca do trzech miesięcy (§ 25 StVG).
• Gdy nie da się ustalić kierowcy, organ może nakazać właścicielowi prowadzenie książki przejazdów (§ 31a StVZO).

Trzy pisma, które łatwo pomylić

Formularz wysłuchania (Anhörungsbogen) przychodzi, zanim zapadnie jakakolwiek decyzja. Organ informuje, o co chodzi, i daje możliwość wypowiedzenia się w sprawie zarzutu (§ 55 OWiG). To jeszcze nie jest kara, ale ma skutek dla terminów: zawiadomienie o wszczęciu postępowania przerywa bieg przedawnienia (§ 33 ust. 1 pkt 1 OWiG).

Formularz dla świadka (Zeugenfragebogen) trafia do osoby, której organ nie traktuje jako sprawcy, na przykład do właściciela samochodu, gdy uważa, że prowadził ktoś inny. Wygląda podobnie do formularza wysłuchania, ale znaczy co innego.

Decyzja o karze (Bußgeldbescheid) to już rozstrzygnięcie. Od jej doręczenia biegnie 14 dni na sprzeciw, wnoszony na piśmie albo do protokołu w organie, który ją wydał. Sprzeciw można ograniczyć do wybranych punktów (§ 67 OWiG).

Ustalenie, które z tych pism dostałeś, decyduje o tym, czy masz czas na spokojne sprawdzenie faktów, czy właśnie biegnie dwutygodniowy termin.

Verwarnungsgeld czy Bußgeld

Przy drobnych wykroczeniach organ może udzielić upomnienia i pobrać opłatę od 5 do 55 euro (§ 56 ust. 1 OWiG). Upomnienie działa tylko wtedy, gdy po pouczeniu o prawie odmowy zgodzisz się na nie i zapłacisz od razu albo w wyznaczonym terminie, który co do zasady ma wynosić tydzień (§ 56 ust. 2). Przy upomnieniu nie pobiera się kosztów, a po jego zapłacie czynu nie można już ścigać z tych samych powodów (§ 56 ust. 3 i 4).

Powyżej tego poziomu albo bez Twojej zgody sprawa idzie trybem grzywny (Bußgeld), który kończy się decyzją o karze z doliczonymi kosztami postępowania. Ten podział ma przełożenie na Polskę: polski sąd może odmówić wykonania kary niższej niż 70 euro, a upomnienie z opłatą nigdy tego progu nie przekracza. Nie znaczy to, że drobna kwota znika w Niemczech.

Przedawnienie mandatu z Niemiec

Przy wykroczeniach z § 24 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym, czyli przy typowych naruszeniach drogowych, przedawnienie ścigania wynosi sześć miesięcy (§ 26 ust. 3 StVG). W internecie wciąż krążą teksty o trzech miesiącach, ale opisują dawny stan prawny.

Sześć miesięcy nie oznacza, że wystarczy przeczekać. Bieg przedawnienia przerywa między innymi pierwsze wysłuchanie albo zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a także wydanie decyzji o karze, jeżeli zostanie doręczona w ciągu dwóch tygodni (§ 33 ust. 1 OWiG). Po każdym przerwaniu termin biegnie od nowa. Ściganie przedawnia się jednak najpóźniej po upływie podwójnego terminu ustawowego, nie krótszego niż dwa lata (§ 33 ust. 3 OWiG).

Jeżeli chcesz oprzeć się na przedawnieniu, policz daty od dnia zdarzenia do każdego pisma, które dostałeś, a przy wyższej stawce sprawdź to z prawnikiem działającym w Niemczech.

Zakaz prowadzenia pojazdów

Przy rażącym albo uporczywym naruszeniu obowiązków kierowcy decyzja o karze może zawierać zakaz prowadzenia pojazdów (Fahrverbot) na okres od miesiąca do trzech miesięcy. Przy jeździe po alkoholu albo środkach odurzających taki zakaz orzeka się co do zasady (§ 25 ust. 1 StVG).

Jeżeli masz prawo jazdy z innego państwa Unii i mieszkasz poza Niemcami, niemiecki organ nie zabiera dokumentu do depozytu (§ 25 ust. 2a StVG). Zakaz zaczyna obowiązywać najpóźniej miesiąc po uprawomocnieniu decyzji. Jeżeli w ciągu dwóch lat przed naruszeniem nie było wobec Ciebie zakazu, jego start może przypaść do czterech miesięcy po uprawomocnieniu (§ 25 ust. 2 i 3). Zakaz dotyczy prowadzenia pojazdów w Niemczech, a jazda wbrew niemu to poważniejszy problem niż pierwotne wykroczenie.

Właściciel, kierowca i książka przejazdów

Niemieckie przepisy nie przewidują ogólnej odpowiedzialności właściciela za wykroczenie popełnione przez kogoś innego. Są jednak dwa wyjątki, o których warto wiedzieć:

• przy wykroczeniach parkingowych, gdy kierowcy nie da się ustalić przed przedawnieniem, koszty postępowania ponosi właściciel pojazdu (§ 25a StVG),
• gdy ustalenie kierowcy po naruszeniu nie było możliwe, organ może nakazać właścicielowi prowadzenie książki przejazdów (Fahrtenbuch) dla jednego albo kilku pojazdów, z nazwiskiem kierowcy przy każdym przejeździe (§ 31a StVZO).

Piszemy o tym, bo taki jest stan prawny. Nie doradzamy wskazywania kogokolwiek organowi i nie podpowiadamy, jak wypełnić rubrykę o kierowcy. Jeżeli sprawa jest poważna, o treści odpowiedzi zdecyduj z prawnikiem działającym w Niemczech.

Czy mandaty z Niemiec przychodzą do Polski i jak sprawdzić, czy są prawdziwe

Tak. Unijna dyrektywa 2015/413 pozwala niemieckim organom sprawdzić w polskim rejestrze, do kogo należy samochód. Obejmuje osiem naruszeń: przekroczenie prędkości, jazdę bez pasów, przejazd na czerwonym świetle, jazdę po alkoholu, jazdę po środkach odurzających, jazdę bez kasku, korzystanie z niedozwolonego pasa ruchu i telefon w ręku podczas jazdy. Przy tych naruszeniach zawiadomienie ma przyjść w języku dowodu rejestracyjnego, czyli po polsku (art. 5 ust. 3 dyrektywy). Nowa dyrektywa 2024/3237 rozszerza listę do 18 naruszeń, z terminem wdrożenia do 20 lipca 2027 roku.

Prawdziwe pismo podaje rodzaj naruszenia, miejsce, datę i godzinę, naruszony przepis, karę oraz, w stosownych przypadkach, dane urządzenia (art. 5 ust. 2 dyrektywy), a decyzja o karze zawiera pouczenie o sprzeciwie i terminie. Sygnały ostrzegawcze to prośba o przelew na rachunek prywatny, ponaglanie telefoniczne do zapłaty w kilka godzin, SMS albo e-mail z linkiem do płatności. Podejrzane wiadomości możesz zgłosić do CERT Polska przez incydent.cert.pl albo przesłać SMS na numer 8080.

Co to znaczy po stronie polskiej

Kara pieniężna prawomocnie orzeczona w innym państwie Unii Europejskiej może zostać wykonana w Polsce przez sąd rejonowy właściwy według Twojego mienia, dochodów albo miejsca pobytu. Sąd może odmówić wykonania, jeżeli kara jest niższa niż 70 euro, ale przepis mówi „można odmówić”, a nie „odmawia się”, więc jest to uprawnienie sądu, a nie automat. Odmowa wykonania w Polsce nie kasuje kary w Niemczech.

Mechanizm, podstawy prawne i to, jak odróżnić pismo urzędowe od pisma firmy windykacyjnej, opisujemy w jednym miejscu: mandat z zagranicy krok po kroku. Jeżeli jedziesz dalej, zobacz też mandat z Austrii i mandat z Holandii.

Skąd te informacje

Przepisy pochodzą z urzędowego serwisu gesetze-im-internet.de, stan na 30 września 2026 roku:

• ustawa o wykroczeniach (Gesetz über Ordnungswidrigkeiten, OWiG): § 33 (przerwanie przedawnienia), § 55 (wysłuchanie), § 56 (upomnienie z opłatą), § 67 (sprzeciw),
• ustawa o ruchu drogowym (Straßenverkehrsgesetz, StVG): § 25 (zakaz prowadzenia), § 25a (koszty przy wykroczeniach parkingowych), § 26 ust. 3 (przedawnienie),
• rozporządzenie o dopuszczeniu pojazdów do ruchu (Straßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung, StVZO): § 31a (książka przejazdów),
• art. 611fg pkt 12 polskiego kodeksu postępowania karnego (próg 70 euro),
• dyrektywa (UE) 2015/413, art. 2 i 5, oraz dyrektywa (UE) 2024/3237 (EUR-Lex),
• komunikaty CERT Polska nr 82/2026 i 164/2026 o fałszywych mandatach.

Zastrzeżenie. Tekst opisuje przepisy obowiązujące 30 września 2026 roku i służy zorientowaniu się w sytuacji, a nie zastąpieniu porady prawnika działającego w Niemczech. Stawki za poszczególne naruszenia wynikają z niemieckiego katalogu kar, który bywa zmieniany, a o wyniku sprawy decydują szczegóły Twojego pisma. Przy wyższej stawce albo zakazie prowadzenia skonsultuj sprawę na miejscu.