Mniej kontroli ITD, o 30 procent więcej kar. Co pokazują dane inspekcji

Inspekcja Transportu Drogowego przeprowadziła w 2025 roku 224 tysiące kontroli drogowych, czyli o niecałe trzy procent mniej niż rok wcześniej. W tym samym czasie liczba decyzji o karze pieniężnej wzrosła o 30 procent, a mandatów z ustawy o transporcie drogowym o 42 procent. To nie przypadek ani statystyczny szum, tylko wyraźna zmiana sposobu prowadzenia kontroli: jest ich mniej, ale każda kończy się sankcją znacznie częściej.

Przeanalizowaliśmy komplet danych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego za lata 2024 i 2025. Dla przewoźnika i kierowcy zawodowego płynie z nich kilka konkretnych wniosków, łącznie z tym, że ryzyko kary zależy od kraju rejestracji pojazdu bardziej, niż mogłoby się wydawać.

Skąd te liczby i jedna pułapka w danych

Dane pochodzą ze zbioru GITD publikowanego w otwartych danych. Warto znać jego konstrukcję, bo łatwo się na niej pomylić: pliki nazwane „stan na 30.06" i „stan na 31.12" nie są sumami narastającymi od początku roku, tylko danymi za pojedyncze półrocze, co potwierdzają opisy zasobów. Roczne wartości podawane w tym artykule to sumy dwóch półroczy.

Mniej kontroli, więcej kar

Dane GITD · półrocza 2024-2025

Mniej kontroli, więcej decyzji o karze

Słupki to liczba kontroli drogowych w półroczu (lewa skala), linia to odsetek kontroli zakończonych decyzją o karze pieniężnej z załącznika 3 (prawa skala).

Dane w tabeli

Zestawienie półroczne pokazuje rozjazd dwóch linii. Liczba kontroli spada (125 tysięcy w pierwszej połowie 2024 roku wobec 105,5 tysiąca w drugiej połowie 2025), natomiast odsetek kontroli zakończonych decyzją o karze pieniężnej rośnie z 7,4 do 13,2 procent. Inaczej mówiąc, jeszcze niedawno karą kończyła się mniej więcej co czternasta kontrola, a dziś co ósma.

Dane GITD · 2024 i 2025

Sankcje po kontrolach ITD w skali roku

Sumy z dwóch półroczy. Mandaty trafiają do kierowcy, decyzje o karze pieniężnej do przedsiębiorcy.

Dane w tabeli

W liczbach bezwzględnych za 2025 rok wygląda to tak: 80,2 tysiąca mandatów z załącznika 1 ustawy o transporcie drogowym, 27,9 tysiąca decyzji o karze pieniężnej z załącznika 3, 26,9 tysiąca mandatów z Prawa o ruchu drogowym, 6,1 tysiąca decyzji z załącznika 4 oraz 13,4 tysiąca zatrzymanych dowodów rejestracyjnych. Jedyne dwie kategorie, które nie wzrosły, to mandaty drogowe (plus 3 procent) i zatrzymania dowodów (minus 8 procent). Cała dynamika siedzi w sankcjach typowo transportowych.

Dlaczego to ważne: mandat to nie to samo co decyzja

Rozróżnienie, które w tych danych widać najlepiej, ma fundamentalne znaczenie finansowe. Mandat dostaje kierowca i jest to zwykle kwota rzędu kilkuset złotych. Decyzja o karze pieniężnej z załącznika 3 trafia do przedsiębiorcy wykonującego przewóz, a kary są tam liczone od 50 złotych do 12 tysięcy złotych za każde naruszenie, przy czym suma kar z jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 tysięcy złotych. Dla podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem górna granica sięga 40 tysięcy złotych.

To dlatego 27,9 tysiąca decyzji rocznie waży w budżetach firm transportowych nieporównywalnie więcej niż 80 tysięcy mandatów. I dlatego od decyzji administracyjnej przysługuje odwołanie w trybie administracyjnym, a nie sprzeciw jak od mandatu. Cały tryb odwoławczy opisujemy w przewodniku po kontroli ITD i karach dla kierowców zawodowych.

Kto realnie dostaje kary

Dane GITD · 2025

Odsetek kontroli zakończonych karą wg pochodzenia pojazdu

Udział kontroli, po których wydano decyzję o karze pieniężnej z załącznika 3, w podziale na kraj rejestracji pojazdu.

Dane w tabeli

Tu dane przynoszą największą niespodziankę. Polskie pojazdy stanowią największą grupę kontrolowanych (97 tysięcy kontroli, 43 procent wszystkich), ale mają najniższy poza krajami trzecimi odsetek kar: decyzją o karze kończy się 10,5 procent kontroli. Dla pojazdów zarejestrowanych w innych krajach Unii Europejskiej wskaźnik ten wynosi 17,2 procent, czyli o dwie trzecie więcej.

Danych o przyczynie tej różnicy zbiór nie zawiera, więc warto zachować ostrożność w interpretacji. Możliwych wyjaśnień jest kilka: inna struktura kontrolowanych przewozów, typowanie pojazdów do kontroli według profilu ryzyka albo różnice w praktyce dokumentacyjnej. Sam fakt jest jednak wyraźny i stabilny.

Kontrole są coraz głębsze

Dane GITD · półrocza 2024-2025

Skontrolowane dni pracy kierowcy w przewozie rzeczy (mln)

Miara głębokości kontroli: ile dni pracy kierowców zweryfikowano z tachografów. Rośnie, mimo że kontroli jest mniej.

Dane w tabeli

Najlepszym dowodem, że zmienił się charakter kontroli, a nie tylko ich wynik, jest liczba zweryfikowanych dni pracy kierowców. W przewozie rzeczy wzrosła z 2,66 miliona w 2024 roku do 4,01 miliona w 2025, czyli o 51 procent, przy jednoczesnym spadku liczby kontroli. Kontrolerzy sięgają więc głębiej w historię zapisów, a nie tylko sprawdzają bieżący stan.

Idzie za tym zmiana technologiczna: liczba skontrolowanych tachografów inteligentnych wzrosła z 38 do 89 tysięcy, czyli ponad dwukrotnie. Nowsze urządzenia zapisują więcej danych i pozwalają na automatyczne typowanie pojazdów do kontroli, co dodatkowo tłumaczy wzrost skuteczności przy mniejszej liczbie zatrzymań.

Co z tego wynika dla przewoźnika

Trzy praktyczne wnioski. Po pierwsze, spadek liczby kontroli nie oznacza mniejszego ryzyka, bo prawdopodobieństwo, że zatrzymanie skończy się sankcją, wyraźnie wzrosło. Po drugie, kluczowym dokumentem jest protokół kontroli, bo to on stanowi podstawę późniejszej decyzji, a błędy w ustaleniach z tachografu czy w kwalifikacji naruszenia najłatwiej podważyć właśnie na tym etapie. Po trzecie, decyzję administracyjną trzeba traktować poważniej niż mandat: wyższe kwoty, inny tryb odwoławczy i realny wpływ na dobrą reputację przewoźnika, od której zależy zezwolenie na wykonywanie zawodu.

Warto też pamiętać o osobnym polu kontroli, jakim jest stan techniczny. Inspekcja zatrzymała w 2025 roku 13,4 tysiąca dowodów rejestracyjnych, a aktualne badanie na stacji nie chroni przed takim zarzutem, co pokazujemy w analizie danych o przeglądach technicznych.

Dostałeś decyzję o karze albo mandat po kontroli ITD?

Decyzja opiera się na protokole i wydrukach z tachografu, a te bywają podważalne: od interpretacji luk i wpisów manualnych po kwalifikację naruszenia i przypisanie go właściwemu podmiotowi. Prześlij nam skan decyzji lub protokołu, a ocenimy, czy w Twojej sprawie są podstawy do odwołania, i przygotujemy gotowe pismo z argumentacją. Sprawdź swoją sprawę.

---

Źródło danych: zbiór „GITD: Kontrole drogowe" Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (dane.gov.pl), pliki półroczne za I i II połowę 2024 oraz 2025 roku; wartości roczne to sumy dwóch półroczy. Wysokość kar pieniężnych wg art. 92a ustawy o transporcie drogowym oraz załączników 1, 3 i 4 do tej ustawy. Zbiór nie zawiera danych o kwotach nałożonych kar ani o wynikach postępowań odwoławczych.